STREET CLEANER LUNCH

Weinig tijd voor plichtplegingen, in de auto bij Dominique Nientker – meteen door naar de orde van de dag: de dagelijkse realiteit van al die mensen op de vlucht, weg van huis en haard en op zoek naar een beter bestaan, maar voorlopig ergens in een kamp of kerk of geïmproviseerde opvang gestrand – hoeveel mensen zijn het wel niet? We weten allemaal wel dat er nog steeds iets aan de hand is, daar bij de poorten naar ons fort, maar hadden er eigenlijk al best lang niet meer aan gedacht.

Vanachter het stuur van haar Fiat Punto, op weg naar haar keuken op een steenworp van Amsterdam, praat Dominique ons bij. ‘In 2016 ging mijn tweede zoon naar de kampen in Griekenland om te helpen. Daarna kon hij het niet meer loslaten en is hij een stichting gestart: Human Aid Now. De stichting voorziet migrants in transit door Europa in primary needs. Voedsel, kleding, onderdak. Veiligheid, gezondheid, informatie. Dat doen we nu al vier jaar eigenlijk.’

Na een studie wiskunde en carrière als investeringsbankier, stopte Dominique in 2017 met werken om fulltime voor de stichting aan de slag te gaan. Ze reed op en neer naar Parijs en naar de ‘Jungle’ van gestrande migranten bij Calais, haar auto vol met tenten, dekens, slaapzakken en warme kleding. ‘Elke week krijgen we van de groothandel voedsel dat over is, of dichtbij de uiterste houdbaarheidsdatum ligt,’ legt ze uit. ‘Dat distribueren we onder ongedocumenteerden.’

Door de coronacrisis komt veel van dat voedsel nu bij mensen in Nederland terecht. ‘Toen in maart de restaurants van de ene op de andere dag moesten sluiten, kreeg ik een telefoontje van de groothandel. En je moet weten: normaal krijg ik, in een hele goede week zo’n acht- tot twaalfhonderd kilo. Nu hadden ze veertig ton voedsel over. “Wil je het hebben?” vroegen ze me. Ik heb alle vrijwilligers die ik ken gebeld, geappt en gemaild en we hebben alles gedistribueerd: het was een gekkenhuis.’

We horen over communities in Zuidoost; over gedeelde loodsen, te zwaar beladen busjes en drukbezochte uitgifteplekken. ‘Ik zou zo een guided tour van kraakpanden, verzamelplekken voor migranten in de stad kunnen geven,’ zegt Dominique. ‘We zagen de afgelopen maanden meer en meer mensen komen. Ook mensen die wij niet kenden. En ook Het Rode Kruis, de gemeente, de NGO’s kenden ze niet. Het zijn mensen die leven onder de radar, zonder papieren in Nederland. Veel van die mensen werkten voor de coronacrisis als schoonmaker op Schiphol, of ergens in de horeca. Al deze mensen zijn hun inkomen kwijtgeraakt en maken nergens aanspraak op.’

Als we aankomen gaat snel een grote pan water op het vuur. Op de eettafel liggen al dertig plastic zakjes klaar – in ieder zakje een sinaasappel en twee koekjes van Hoppe – en salade en cocktailsaus staat al klaar in de koelkast. ‘De saus heb ik vanochtend al even gemaakt,’ zegt Dominique. ‘Gewoon mayo, ketchup, een beetje rijstazijn. En een beetje rode peper, dat vinden ze lekker. En hebben jullie de app al gezien?’ springt ze even tussendoor. ‘Street cleaner lunches heet het. Is door heeft een vrijwilliger gemaakt. Voorheen ging dat altijd via Whatsapp, zo van “wie doet wat” en “nee, ik kan niet” of “ik kan maar twintig maaltijden doen in plaats van dertig” – die app heeft echt mijn life gesaved.’

Zeven, acht minuten verder: de pasta is bijna gaar. Dominique loopt gauw nog even naar beneden en komt met een rits volle eierdozen terug. ‘We kopen 8000 eieren per week,’ zegt ze en stopt in ieder zakje een ei. ‘In Nederland helpen we nu zo’n duizend families, zo’n 3500 personen. Want wisten jullie al dat ongedocumenteerden helemaal niet naar de Voedselbank mogen?’ Dan moet je een inkomenstoets doen en ja, hoe doe je dat eigenlijk zonder bankrekening? Het is een typisch probleem voor ongedocumenteerde migranten.

Het gros van de mannen van de veegploegen van het Koffiehuis loopt ook zonder papieren rond – en is hartstikke blij met de lunches die, zes maal per week, door de vrijwilligers van de stichting worden bereid. Fatsoenlijk eten in de maag, dat maakt natuurlijk een verschil van dag en nacht. De kosten voor de stichting ronden momenteel af op een bescheiden anderhalve euro per lunch. De vrijwillige thuiskoks leveren hun supermarktbonnetjes in en krijgen dat vergoed – als ze dat willen tenminste. ‘De bedoeling is dat niemand honger heeft,’ legt Dominique uit. ‘Dat vind ik echt totaal onacceptabel, in een land als Nederland: dat mensen met honger naar bed gaan.’

Met de juiste instelling blijkt een hoop te kunnen voor weinig geld. Met de groothandel stelt Dominique een driewekenlijst op, ‘zodat mensen niet elke week hetzelfde krijgen’. Om te beginnen moeten er altijd granen op. ‘Denk aan pasta in week a, rijst in week b en bulgur in week c. Voor peulen hetzelfde: zwarte bonen, linzen en chickpeas. Er staan ook altijd twee tot drie ingeblikte groenten – zoals tomaten, maïs, of tomatenpuree – op de lijst en, afhankelijk van de prijs, kiezen we voor drie tot vier kilo groenten, en een tot twee kilo fruit. Voor de animal proteins: melk en eieren, of vis in blik. Tot slot zit er iedere week een basishygiëneproduct in het pakket: shampoo, tandpasta of een paar rollen toiletpapier – ik koop toiletpapier in vrachtwagens vol!’

Voor het mengen van de pastasalade gaan plastic handschoentjes aan – ‘we koken toch voor een vulnerable population,’ zegt Dominique terwijl ze dertig bakjes vult en ze met de zakjes in kratjes schuift: op naar het Koffiehuis. ‘Weet je?’ begint ze, terwijl we de tunnel onder het Centraal Station inrijden. ‘Het is nu de vijfde winter, sinds ik voor de stichting bezig ben. En elke augustus, september denk ik: daar gaan we weer. Het is zó zwaar daar in de kampen in de winter. En nu heb ik dat hier! Ik herinner me dat ik een keer, op weg naar Parijs, door een Franse douane-ambtenaar werd aangehouden. Mijn auto zat vol dekens en de ambtenaar vroeg: “Waarom houdt u die niet in Amsterdam?” Toen was ik trots om te kunnen zeggen: “Omdat die in Amsterdam niet nodig zijn. Daar wordt gezorgd voor de vluchtelingen.” En als ik zie hoeveel mensen hier nu op straat belanden …’ – ze houdt haar hart vast.

Het Koffiehuis heeft nooit genoeg pakken koffie, en drinkt er graag suiker en melkpoeder in. Wasmiddel en theedoeken zijn ook altijd welkom. (Maandelijkse) financiële giften ontvangt men al net zo graag; op rekeningnummer NL09 ABNA 0254 3388 60.